Czym zajmuje się endokrynolog?

Endokrynologia to dziedzina medycyny zajmująca się funkcjonowaniem, zaburzeniami oraz leczeniem zaburzeń układu hormonalnego. Jej głównym celem jest rozpoznawanie i leczenie zaburzeń funkcji gruczołów dokrewnych, wydzielających hormony. Funkcją samych hormonów jest regulowanie i koordynowanie funkcjonowania tkanek i narządów oraz zapewnianie homeostazy (równowagi) w organizmie.

W ramach endokrynologii ogólnej znajdują się poddziały, zajmujące się wyspecjalizowanymi funkcjami układu hormonalnego. Endokrynologia pediatryczna zajmuje się funkcjonowaniem oraz zaburzeniami układu hormonalnego u dzieci i osób w wieku rozwojowym. Natomiast endokrynologia ginekologiczna to dziedzina medycyny zajmująca się działaniem, zaburzeniami oraz leczeniem zaburzeń związanych z funkcją gruczołów rozrodczych (jajników i jąder). W ramach endokrynologii ginekologicznej rozpoznaje się i leczy m.in. hirsutyzm (występowanie nadmiernego owłosienia typu męskiego u kobiet), zespół policystycznych (wielotorbielowych) jajników (PCOS), łagodzi się objawy i dolegliwości menopauzy u kobiet i andropauzy u mężczyzn.

Gruczoły dokrewne tworzące układ hormonalny człowieka to szyszynka, podwzgórze, przysadka mózgowa, tarczyca, gruczoły mleczne, trzustka, nadnercza, gruczoły przytarczycowe oraz gruczoły płciowe. Każdy z tych gruczołów wytwarza wyspecjalizowane hormony, natomiast zaburzenia w funkcjonowaniu poszczególnych gruczołów dokrewnych powodują najróżniejsze choroby.

Główne choroby gruczołu tarczowego to niedoczynność i nadczynność tarczycy. Polegają one na niedostatecznym lub nadmiernym produkowaniu hormonów przez tarczycę. Zarówno niedoczynność, jak i nadczynność tarczycy wykrywa się badając poziom hormonu tarczycy TSH. Diagnozując nadczynność tarczycy poza poziomem hormonu TSH bada się również poziom hormonu FT3. Zaburzenia czynności wewnątrzwydzielniczej trzustki prowadzą do innej poważnej choroby – cukrzycy. Cukrzyca jest wynikiem niedoboru insuliny – hormonu wydzielanego przez trzustkę i odpowiedzialnego za regulację poziomu glukozy we krwi.

Do chorób innego gruczołu – przysadki mózgowej – zalicza się m.in. niedoczynność przysadki (której objawy są bardzo różnorodne i niejednoznaczne) i akromegalię. Akromegalia to choroba wywołana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu – somatropiny i cechuje się nadmiernym rozrostem kości, części miękkich i narządów wewnętrznych. Zdarza się, że u osób wchodzących w okres klimakterium pojawia się trądzik pochodzenia hormonalnego. Również nieraz otyłość może być skutkiem zaburzeń hormonalnych w organizmie – w przypadku niedoczynności tarczycy, hipogonadyzmu czy zespołu Cushinga następuje znaczny przyrost wagi. Najczęstszymi metodami leczenia chorób układu hormonalnego są odpowiednie terapie hormonalne.